Астанада жаңа конституциялық жағдайдағы қоғамдық бақылауды институционаландыру мәселелері талқыланды

2026 жылғы 7 сәуірде Астана қаласында қоғамдық бақылауды дамыту және азаматтық қоғам мен мемлекет арасындағы өзара іс-қимыл тетіктерін жетілдіру мәселелеріне арналған жұмыс кездесуі өтті. Кездесу Қазақстанның қоғамдық даму институтының алаңында өтіп, оған азаматтық қоғам өкілдері, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты мен Мәжілісінің депутаттары, мемлекеттік органдар және халықаралық ұйымдардың өкілдері қатысты.

Іс-шара Еуропалық Одақтың қолдауымен «Қазақстандағы саяси диалогтың негізгі құрамдас бөлігі ретінде азаматтық қоғам субъектілері жүзеге асыратын мемлекеттік даму бағдарламаларының мониторингі» жобасы аясында ұйымдастырылды. Мониторингтен – жүйелі қоғамдық бақылауға

Кездесудің негізгі тақырыптарының бірі – қоғамдық мониторинг нәтижелерін мемлекеттік шешімдер қабылдау үдерісінде тиімді пайдалану мүмкіндіктері болды. Қатысушылар қоғамдық бақылауды одан әрі дамыту, оны Қазақстан Халық Кеңесінің қызметіне ықпалдастыру, сондай-ақ азаматтардың қолданыстағы қоғамдық қатысу тетіктерімен өзара байланысын күшейту мәселелерін талқылады.

Талқылау барысында азаматтық қоғам ұйымдарының мемлекеттік бағдарламаларға мониторинг жүргізу кезінде кездесетін практикалық мәселелеріне де назар аударылды. Атап айтқанда, мониторинг нәтижелері бойынша мемлекеттік органдар тарапынан кері байланысты күшейту, ашықтықты арттыру және азаматтық қоғам әзірлеген ұсынымдарды мемлекеттік шешімдер қабылдау барысында кеңінен ескеру қажеттігі атап өтілді. Бүгінде қоғамдық мониторинг мемлекеттік бағдарламалардың іске асырылуын бағалау құралы ғана емес, проблемаларды анықтап, оларды шешудің нақты жолдарын ұсынуға мүмкіндік беретін конструктивті диалог тетігі ретінде де қарастырылуда.

Қандай өзгерістер ұсынылды?

Кездесу барысында қоғамдық бақылауды одан әрі институционалдық дамытуға бағытталған бірқатар ұсыныстар айтылды. Олардың қатарында: азаматтық қоғамның қатысу тетіктерін заңнамалық тұрғыдан бекіту және жетілдіру; ашықтық пен қоғамдық бақылаудың цифрлық құралдарын дамыту; қоғамдық кеңестердің рөлін күшейту; қоғамдық мониторинг нәтижелері бойынша тиімді кері байланыс тетіктерін қалыптастыру; азаматтық қоғам ұсынымдарын мемлекеттік органдардың жүйелі түрде қарауын қамтамасыз ету. Қатысушылардың пікірінше, қоғамдық бақылауды институционаландыру азаматтық қоғамның формалды қатысуымен шектелмей, оның мемлекеттік шешімдерді әзірлеу және жетілдіру үдерісіне нақты ықпал етуіне жағдай жасауы тиіс.

Диалогты жалғастыру маңызды

Кездесу қорытындысы бойынша қатысушылар мемлекет пен азаматтық қоғам арасындағы өзара іс-қимыл тетіктерін жетілдіруге бағытталған ұсыныстарды одан әрі талқылау және сараптамалық диалогты жалғастыру туралы уағдаласты.

Қоғамдық мониторинг жобалары үшін бұл аса маңызды. Өйткені жүргізілген жұмыстың нәтижесі тек аналитикалық есептер мен ұсынымдармен шектелмей, мемлекеттік саясат пен бағдарламаларды іске асыру тәжірибесіндегі нақты өзгерістерге ұласуы тиіс.

Осы материал Еуропалық Одақ қаржыландыратын жоба аясында дайындалды. Материалда білдірілген пікір авторға тиесілі және Еуропалық Одақтың ұстанымын міндетті түрде білдірмейді.