«ЭКОМ» қоғамдық бірлестігі «Қоғамдық мониторинг негізінде су ресурстарын пайдаланудың тиімділігін арттыру» жобасын іске асыруды аяқтады. Жоба Павлодар облысындағы су ресурстарын басқару саласындағы мемлекеттік бағдарламалардың орындалу тиімділігін талдауға және қоғамдық бақылау тетіктерін күшейтуге бағытталды.

Жоба «Мемлекеттік бағдарламаларды қоғамдық мониторингтеу – Қазақстандағы саяси диалогтың негізгі компоненті» бастамасы аясында, Еуропалық одақтың қаржылық қолдауымен, «Ақпараттық ресурстық орталық» қоғамдық қорының серіктестігімен жүзеге асырылды.

Жобаның мақсаты

Жобаның негізгі мақсаты – су ресурстарын басқару саласындағы мемлекеттік саясаттың ашықтығын арттыру, мақсатты индикаторлардың орындалуына қоғамдық мониторинг жүргізу және су ресурстарын ұтымды пайдалану бойынша ұсыныстар әзірлеу.

Қоғамдық мониторингтің негізгі нәтижелері

Жоба аясында алғаш рет Павлодар облысында су ресурстарын басқаруға қатысты төрт негізгі мемлекеттік құжатқа кешенді қоғамдық мониторинг жүргізілді. Атап айтқанда:

• Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі Ұлттық даму жоспары;
• 2024–2030 жылдарға арналған Су ресурстарын басқару тұжырымдамасы;
• 2024–2028 жылдарға арналған Су шаруашылығын дамыту жөніндегі кешенді жоспар;
• Павлодар облысының 2021–2025 жылдарға арналған даму жоспары.

Мониторинг барысында 18 нысаналы көрсеткіш талданып, су шығындарын азайту, су үнемдеу технологияларын енгізу және инфрақұрылымды жаңғырту бағыттарында жүйелі проблемалар анықталды. Атап айтқанда, су шығындарын және су үнемдеу нәтижелерін есептеудің бекітілген әдістемелерінің болмауы мемлекеттік бағдарламалардың тиімділігін объективті бағалауға мүмкіндік бермейтіні белгілі болды.

Далалық мониторинг және жергілікті деңгейдегі мәселелер

2025 жылдың маусым–қыркүйек айлары аралығында жоба шеңберінде алты далалық мониторингтік сапар ұйымдастырылды. Мониторинг Жаңажол ауылдық округінде, Шідерті ауылында (Қ.И. Сәтбаев атындағы арна), Мичурино кентінде (Ертіс–Успенка арнасы), сондай-ақ Ертіс, Ақтоғай және Май аудандарында жүргізілді.

Нәтижесінде су шаруашылығы инфрақұрылымының жоғары деңгейде тозуы, кейбір жобалардың мерзімінен кешіктіріліп іске асырылуы, тұрғындардың ақпараттандырылу деңгейінің төмендігі және қоғамдық бақылаудың жеткіліксіздігі анықталды.

Жобаның ұсынымдары

Қоғамдық мониторинг нәтижелері бойынша «ЭКОМ» қоғамдық бірлестігі су ресурстарын басқару саласында бірқатар басым бағыттарға назар аударуды ұсынады. Ең алдымен, су шығындарын және су үнемдеу технологияларын енгізу нәтижесінде үнемделетін суды есептеудің бірыңғай әдістемелерін бекіту қажет. Бұл мемлекеттік бағдарламалардың орындалуын нақты және ашық бағалауға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, ведомствоаралық үйлестіруді күшейту, азаматтық қоғам мен су пайдаланушылардың қатысуымен бассейндік кеңестердің тұрақты жұмысын қамтамасыз ету маңызды. Су шаруашылығы саласындағы тиімділікті арттыру үшін тозығы жеткен инфрақұрылымды жаңғырту және қайта құруды жеделдету, сондай-ақ су ресурстары мен іске асырылып жатқан жобалар туралы ақпараттың ашықтығын қамтамасыз ету қажет.

Бұдан бөлек, қоғамдық мониторингті, білім беру және ағартушылық іс-шараларды дамыту су ресурстарын ұтымды пайдалану мәдениетін қалыптастыруға және барлық мүдделі тараптардың жауапкершілігін арттыруға ықпал етеді.

Қорытынды және жобаның маңызы

Жоба нәтижелері қоғамдық мониторингтің су ресурстарын басқару саласындағы тиімді құрал екенін көрсетті. Азаматтық қоғамның қатысуы мемлекеттік бағдарламалардың сапасын арттыруға, жүйелі мәселелерді ерте кезеңде анықтауға және дәлелді ұсынымдар әзірлеуге мүмкіндік береді.

Жобаның ұсынымдары Павлодар облысында ғана емес, Қазақстанның басқа өңірлерінде де су ресурстарын басқару жүйесін жетілдіру үшін қолдануға болатын практикалық негіз қалыптастырады.

Осы жарияланым Еуропалық одақтың қаржылық қолдауымен дайындалды.
Материалдың мазмұны «ЭКОМ» қоғамдық бірлестігінің көзқарасын білдіреді және Еуропалық одақтың ресми ұстанымын міндетті түрде көрсетпейді.