Павлодар облысында «Денсаулық бақылауда: талдау және ұсынымдар» атты мемлекеттік бағдарламаларды қоғамдық мониторинг жобасы аяқталды. Жоба Павлодар облысының Азаматтық альянсы» Ассоциациясы арқылы жүзеге асырылып, өңірлік денсаулық сақтау саласындағы негізгі көрсеткіштерге тәуелсіз азаматтық бақылаудың алғашқы жүйелі үлгілерінің бірі болды.

Жобаның мақсаты – мемлекеттік бағдарламалардың қаншалықты тиімді іске асырылып жатқаны және 2026 жылға дейінгі Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау дамуы концепциясында және Павлодар облысының даму жоспарында белгіленген мақсаттық көрсеткіштердің орындалуын бағалау.

Мониторинг тәсілдері

Жоба аясында сарапшылар:

ресми деректерді талдап,

халық арасында сауалнама мен фокус-топтар жүргізіп,

15-тен астам медициналық мекемеге – фельдшерлік-акушерлік пункттер, медициналық пункттер, дәрігерлік амбулаторияларға выездтік визиттер жасап,

мемлекеттік органдармен жұмыс кездесулерін өткізді.

Негізгі қорытындылар

Мониторинг нәтижесі бойынша бірнеше проблемалық аймақ анықталды:

Халықтың медициналық қызмет сапасы мен қолжетімділігіне қанағаттану деңгейі 54,6%, ал жоспарланған көрсеткіш 74,6%.

Негізгі көрсеткіштер бойынша ауытқулар тіркелді:

жүрек-қан тамырлары ауруларынан өлім – 138,07 на 100 мың адам (жоспар – 122,5);

қатерлі ісік ауруларынан өлім – 60,7 (жоспар – 57,2);

сәби өлімі – 6,9 на 1000 тірі туған балалар (мақсат – 5,8).

Сонымен бірге оң тенденциялар да байқалды:

ана өлімі – 10,1 (жоспар – 10,4), бұл ана мен бала денсаулығы қызметтерінің жұмысын жақсартып жатқанын көрсетеді.

аймақта 32 медициналық нысан жаңадан салынды немесе жаңартылды (жоспар – 10).

Ауыл медицинасына ерекше көңіл

Мониторинг барысында ауылдық медицинаға ерекше назар аударылды. Сарапшылар 15-тен астам ауылдық медициналық нысанды аралап, тұрғындармен сауалнама мен фокус-топтар өткізді (150-ден астам адам қатысқан).

Нәтижелер көрсеткендей:

шалғай ауылдық елді мекендерде медициналық кадрлардың жетіспеушілігі,

дәрі-дәрмектерге қол жеткізудегі қиындықтар,

медициналық қызмет алу тәртібі туралы халықтың жеткілікті ақпараттандырылмағаны анықталды.

Ұсыныстар

Жобаның қорытындысы бойынша 6 практикалық ұсыныс дайындалды:

Деректердің ашықтығын арттыру,

Профилактикалық жұмысты күшейту,

Ауылдық медициналық мекемелерді кадрлық қамтамасыз ету,

Халықпен кері байланыс механизмдерін дамыту,
5–6. Мемлекеттік органдар мен медициналық қауымдастықтармен өзара әрекеттестікті нығайту.

Ұсыныстар 2025 жылғы 23 қазан күні өткізілген қорытынды дөңгелек үстелде талқыланды. Жиынға мемлекеттік органдар, медициналық қауымдастықтар және қоғамдық ұйымдардың өкілдері қатысты.

Серіктестік және институционализация

Жобаның маңызды нәтижесі – Павлодар облысы Денсаулық сақтау басқармасымен және «Саламатты Павлодар» Медициналық ассоциациясымен ынтымақтастық туралы меморандумдар жасалды. Бұл қоғамдық мониторингті институционализациялап, мемлекеттік органдар мен азаматтық қоғам арасындағы өзара әрекеттестікке негіз қалады.

Қорытынды

Жобаны ұйымдастырушылар атап өткендей, қоғамдық мониторинг – тек сын емес, кері байланыс құралы, ол нақты проблемаларды анықтап, шешімдерді бірге іздеуге мүмкіндік береді.

«Денсаулық бақылауда» жобасы көрсеткендей, азаматтық қоғамның қатысуы денсаулық сақтау саласындағы ашықтық пен есеп берушілікті арттырып, халыққа көрсетілетін медициналық қызметтердің сапасын жақсартуға ықпал етеді.

Болашақта команда денсаулық сақтау бағдарламаларын мониторингті жалғастыру, зерттеу географиясын кеңейту және аналитикалық материалдарды ашық түрде жариялау жоспарлануда.